Overnames & Fusies

Als u een bedrijf overneemt zult u onderhandelen om uw belang veilig te stellen. Onderhandelen is een proces waarmee twee of meer personen proberen om door middel van voorstellen en tegenvoorstellen tot een overeenkomst te komen.

Onderhandelen doen we omdat we iets willen bereiken wat we anders niet zouden kunnen bereiken. Daarbij zullen alle partijen goed moeten nagaan wat ze willen bereiken, hoe en waarom ze dat willen doen. De basis is vertrouwen.

Partijen zullen ook verwachtingen bij elkaar wekken naar mate ze verder het onderhandelingstraject ingaan. Zonder vertrouwen zal geen resultaat worden geboekt. Bij het wekken van verwachtingen zullen partijen voorzichtig moeten zijn. Als er op bepaalde punten verwachtingen worden gewekt bij de onderhandelingspartner, die nog onzeker zijn of niet goed ingeschat kunnen worden, is het belangrijk dat meteen duidelijk te maken. Onverwachte gevolgen moeten worden voorkomen.

Een onverwacht gevolg kan zijn dat de onderhandelingspartner stelt dat de verwachting is gewekt dat een overeenkomst tot stand zou komen, terwijl u door een gebeurtenis geen vertrouwen in de transactie meer hebt. Voorkomen moet worden dat in deze zogenaamde precontractuele fase schade betaald moet worden of, dat toch een overeenkomst tot stand is gekomen. In ieder geval moeten ook hierover duidelijke afspraken gemaakt worden.

Onderhandelen vergt daarom aandacht en een goede voorbereiding zowel naar de onderhandelingspartner toe als met betrekking tot het te kopen of te verkopen object.

In ieder zijn een paar regels voor het onderhandelen van belang:

• Voorbereiding is heel belangrijk. Belangrijk is om het doel te bepalen en alternatieve scenario’s door te denken. Denk na wat de andere partij wil en wat u wilt. Denk na over het proces en de spelers. Sta stil op welke wijze en binnen welke tijd dit voltrokken kan en moet zijn. Dit heeft vervolgens zijn weerslag op de inhoud van de documentatie.

• Vraag is of er onderhandeld moet worden en welke aanpak moet worden gekozen. Dit hangt af van uw marktpositie, over welke object moet worden onderhandeld en hoe strategisch de koop of verkoop voor u is. Bepaal ook hoever u wilt gaan.

• Onderhandelen doet u met elkaar. Om tot elkaar te komen, dan zullen beide partijen elkaar punten moeten gunnen. Dat is een uitgangspunt. Zet wel de doelen voor u zelf duidelijk neer en zet niet laag in, met andere woorden ga voor het beste resultaat.

• Leg (tussentijds) gemaakte afspraken duidelijk vast. Door de afspraken duidelijk vast te leggen wordt voorkomen dat daarover tussen partijen irritatie kan ontstaan. Bespreek de vast te leggen punten direct tijdens de bijeenkomst en let het vast.

• Beter geen transactie dan een slechte transactie. De kunst is op tijd te stoppen als het niet goed voelt. Zo nodig sluit de onderhandelingen goed af. Dat kan ook door met de koper of verkoper ergens apart te gaan zitten. Het is dus belangrijk om te weten hoever u wilt gaan en op welk punt u niet instemt.

• Wees duidelijk op de inhoud maar beleefd en prettig met uw onderhandelingspartner. Blijf vooral u zelf. indien u er niet uitkomt, dan moet u een nieuwe afspraak maken of even de vergadering schorsen om de toestand en het proces te analyseren.

Een overzicht van een groot aantal transactie die door de advocaten van overname-advocaat zijn begeleid en onderhandeld, is bijgevoegd.

Download: .

Uw bedrijf kan op verschillende manieren groeien, onafhankelijk of door samengaan.

Samengaan kan op verschillende manieren worden vormgegeven. Bij voorbeeld door een samenwerking of een participatie door een investeerder tot de meest innige vorm van groei, een fusie.

Samenwerking
Een samenwerking wordt aangegaan met behulp van een samenwerkingsovereenkomst. Dit biedt de gelegenheid om de andere partner en zijn bedrijfsvoering eerst te leren kennen.

Joint venture
Een uitbreiding van bedrijfsactiviteiten kan ook worden bereikt door gezamenlijk met de andere onderneming een nieuwe onderneming op te richten: een joint venture. Dit is een samenwerkingsvorm die binnen een bepaalde structuur wordt opgezet met afspraken over de activiteiten, bestuur, zeggenschap, zelfstandigheid etc. deze afspraken worden in een joint-venture overeenkomst vastgelegd.

Participatie
De voorkeur kan ook uitgaan naar groei door middel van investeringen in de onderneming, waarvoor extra financiering nodig is. Een participatiemaatschappij kan dan deelnemen in de onderneming of een particulier is bereid te investeren. Dit wordt in een investeringsovereenkomst of participatieovereenkomst vastgelegd. Daarnaast maken de aandeelhouders over specifieke onderwerpen zoals, aanbiedingsplicht, informatieverlening, dividendbeleid, bijzondere verkooprechten (tag-along en drag along) en exit, afspraken in een afzonderlijke aandeelhoudersovereenkomst.

Overname
De meest innige vorm bestaat uit een gehele of gedeeltelijke overname van bedrijfsactiviteiten van een andere onderneming. Dan is sprake van een werkelijke overname.

Bij het maken van de keuzes en structurering kunnen ook juristen u behulpzaam zijn.

Voordat u tot koop en verkoop kunt doen, moet worden nagedacht over de structurering van de overname. U moet dan denken aan de financiële, fiscale, economische, commerciële en juridische maar ook sociale aspecten verbonden met een bedrijfsovername.

Grofweg is een overname of (bedrijfs)fusie gebaseerd op economische redenen, fiscale redenen dan wel een combinatie van beide. Economische redenen zijn b.v.: concurrentiepositie, continuïteit, vereenvoudiging bedrijfsstructuur, schaalvergroting, diversificatie, efficiency-voordelen, verbetering van financieringsmogelijkheden, risicospreiding bij faillissement of overige aansprakelijkheden etc. Fiscale motieven zijn bijvoorbeeld: opzetten (landen)holding-structuur, planning in verband met veranderingen in buitenlandse belastingwetgeving of bij implementatie tax planning structuren, etc.

Commerciële redenen en groei spelen daarbij ook een niet onbelangrijke rol. Dit moet dan gepaard gaan met een zekere flexibiliteit, aanvaardbaar risico, maar ook zekerheid. De vorm waarbinnen de activiteiten zullen plaatsvinden spelen dan ook een belangrijke rol. De keuze voor een BV, NV en VOF of CV of een buitenlandse rechtsvorm kan bijvoorbeeld ook worden gemaakt.

Daarnaast zijn er een aantal andere overwegingen om uit de beschikbare fusievormen (juridische fusie, bedrijfsfusie en aandelenfusie) te kiezen voor de bedrijfsfusie.

De belangrijkste reden hiervoor kan zijn, dat:

• de bedrijfsfusie het mogelijk maakt een gedeelte van een onderneming afzonderlijk aan een ander over te dragen. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om slechts die vermogensbestanddelen te verwerven waarvoor concrete belangstelling bestaat. Het gevaar van verborgen schulden en aansprakelijkheden wordt op deze manier bezworen.

• het probleem kan worden omzeild dat niet alle aandeelhouders willen meewerken, waarmee overigens voorzichtig omgegaan moet worden in verband met mogelijk benodigde goedkeuringen.

• het de aangewezen weg is voor ondernemingen welke niet een in aandelen verdeeld kapitaal bezitten. Daarbij kan ondermeer worden gedacht aan coöperaties, (nijvere) verenigingen en stichtingen.

Contracten
Ook het opstellen en beoordelen van contracten kan tot het vraagstuk van de de structurering worden gerekend. Alle contracten zijn een uitvloeisel van organisatie en besluiten van de directie van de onderneming. In belangrijke contracten kunnen zogenaamde “change of control”-clausules zijn opgenomen. 

Als het bedrijf wordt verkocht of iemand wil in uw bedrijf deelnemen, dan is de waarde van uw bedrijf van belang. De vraag welke prijs kan worden ontvangen of welke prijs moet worden geboden. Met een waardering kan de waarde worden vastgesteld.

Voor het waarderen van bedrijven zal in het algemeen met een aantal factoren van uw bedrijf rekening worden gehouden. Dit is mede afhankelijk van welke benadering bij de waarde vaststelling wordt uitgegaan. In principe bestaan er twee benaderingen, de accountingbenadering en de economische benadering.

Bij een accountingbenadering vormen de cijfers uit het verleden vaak de basis voor de waardering. Een methode die hierbij wordt gebruikt is om van netto-winst of bedrijfsresultaat (EBIT(DA)) van het bedrijf uit te gaan, en vervolgens te beoordelen binnen hoeveel jaar dit door de koper kan worden “terugverdiend”. Bij een economische benadering staan vaak de geldstromen of kasstromen in de toekomst centraal en gelden als uitgangspunt voor de waardering. Een bekende methode is de DCF-methode, waarbij zulke toekomstige kasstromen zichtbaar worden gemaakt.

In ieder geval heeft de verkoper vaak een prijs in zijn hoofd. Koper zal niet teveel willen betalen en gaat vaak van een lagere prijs uit. Dit kan in nauw verband staan met de mogelijke financiering die koper nodig heeft. Is het verschil te groot dan zal het waarschijnlijk niet overbrugd kunnen worden en heeft het voor koper waarschijnlijk weinig zin daar tijd, geld en moeite in te steken.

Overigens, bij een aanvraag tot financiering spelen daarentegen vooral de kasstromen een belangrijke rol.

Een helder beeld over de waarde van het bedrijf is ook daarom van groot belang. Er zijn veel specialisten die u daarbij kunnen helpen. Ook wij kunnen u bijstaan om de methodiek van de waardering en zo de vaststelling van de koopprijs in de contracten duidelijk vast te leggen zodat daar later geen misverstanden over kunnen ontstaan.

Voor een bedrijf is het belangrijk haar doelen, kansen en risico’s op een rij te zetten. Een businessplan kan daarin voor helderheid zorgen, ook ingeval van een bedrijfsovername.

Het is een plan waarin het bedrijf wordt voorgesteld. Voor elk bedrijf is zo een plan anders, omdat de bedrijven zich onder andere in een andere fase bevinden en zich op verschillende markten bewegen.

Een aantal onderdelen zullen in ieder geval in elk plan opgenomen moeten worden, die ook in geval van een verkoop (bedrijfsovername), een investering (participatie) of financiering van belang zijn. Gedacht moet onder andere worden aan:

• een introductie van het bedrijf;

• doelstellingen van het bedrijf;

• een marktanalyse;

• eventueel onderzoek en ontwikkeling;

• eventuele nieuwe producten;

• eventueel welke middelen en nieuwe medewerkers nodig zijn;

• een analyse van de sterke en zwakke aspecten;

• organisatie;

• financiële gevolgen en planning.

Er zijn veel specialisten die u bij het opstellen kunnen helpen. Een businessplan hoort bij een goede voorbereiding, ook als het bedrijf wordt verkocht.

Deze informatie kan vaak met een informatiememorandum aan een geïnteresseerde koper of participant worden verstrekt. Met name bij het bepalen en vastleggen van toekomstige doelen en plannen zal deze informatie een belangrijke rol kunnen spelen. Ook bij het verwoorden daarvan kunnen wij u bijstaan.

Voordat u begint met de verkoop van uw bedrijf of de koop van een bedrijf, wilt u zulke informatie geven of ontvangen waarin het bedrijf wordt toegelicht. Dat kan in een informatiememorandum. Het memorandum wordt aan het begin van een verkoopproces opgesteld en dient als begin en onderdeel van het onderhandelingsproces.

Het voordeel van zo een informatiememorandum is dat belangrijke zaken en aspecten van een bedrijf worden omschreven om een potentiële koper of participant behoorlijk inzicht in het bedrijf te geven. Verkoper kan in dit rapport ook het onderscheidende karakter van het bedrijf en de marktpositie aangeven. Het biedt voordelen om ook zo concreet mogelijk te zijn.

Het zal niet alleen een beschrijving van de structuur en activiteiten van het bedrijf bevatten, maar onder andere ook ingaan op de financiële en toekomstige positie van het bedrijf (prognoses). Bij voorkeur worden ook omstandigheden waaruit mogelijk negatieve gevolgen kunnen voortvloeien, aangegeven.

Een geïnteresseerde koper kan zodanig inzicht krijgen dat hij of zij een (eerste) prijs kan bepalen. Ook daarom is het van belang dat de verstrekte informatie over het bedrijf juist en niet misleidend is. Voordat het zal worden verstrekt door de verkopende partij zal een geheimhoudingsovereenkomst moeten worden getekend.

Er zijn specialisten die u het opstellen of het beoordelen van zo een memorandum kunnen helpen. Ook bij het opstellen van de contracten, zoals een intentieverklaring en koopovereenkomst voor de verkoop/ koop van een bedrijf, speelt een informatiememorandum een belangrijke rol.

Ook privacy speelt bij een overname een belangrijke rol. Koper krijgt gegevens die personen betreffen, en verkoper en/ of de onderneming verschaft deze gegevens oftewel data.

Hiermee moet zorgvuldig worden omgegaan. Nagedacht en getoetst moet worden op welke wijze de gegevens worden gegeven en of toestemming aan de personen moet worden gevraagd. Hierover moeten vervolgens duidelijke afspraken worden gemaakt.

Verder is het voor de overname relevant of de onderneming die wordt gekocht een bewerker of verwerker van persoonsgegevens is.

Met betrekking tot de data is het zaak de kring van personen die toegang en beschikking over de data heeft, te beperken. Dat beperkt het risico op een eventueel datalek. Verder moeten duidelijke afspraken worden gemaakt op welke wijze en met welke ICT en met welke beveiliging de data worden verstrekt en hoe deze worden bewaard.  

Voor bestuurders is dit ook van belang. Als niet aan de toepasselijke wet- en regelgeving omtrent privacy/ datalekken wordt voldaan, kunnen hoge boetes worden opgelegd.